132 Kürt yazar ve araştırmacı, yayınladıkları ortak açıklamayla Prof. Dr. Taner Akçam’ın ‘ilk gece hakkı’ ifadesinin “absürt bir iddia” olduğunu belirterek Ermeni ve Kürt halkından özür dilemesini istedi.
132 Kürt yazar ve araştırmacı yayınladıkları ortak açıklama ile Kürt ve Ermenilerle ilgili sarfettiği sözlerden dolayı Prof. Taner Akçam’ı kınadı.
Ermeni Soykırımı’na ilişkin çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Taner Akçam’ın Gazete Duvar’da yayınlanan bir röportajında Filiz Gazi’nin sorduğu, “Osmanlı’nın hakimiyeti altındaki milletlerin, halkların hürriyetlerinin teminat altına alındığı söylenir, resmi tarih bu yönde söz üretir. Müslüman-Türk hoşgörüsünden bahsedilir. Hıristiyanlar, Müslümanlardan ayrı olarak sosyal hayat içinde nasıl konumlandırılmışlardı? Hukuki eşitsizlikler nelerdi?” sorusuna şöyle cevap vermişti:
‘‘Bizde bir deyim vardır: Haddini bilmek! Haddini aşmayacaksın! 19. yüzyılda Ermenilere “millet-i sadıka” denirdi. Yani, “yerlerini-hadlerini” bilirlerdi. Türkiye’de kadınlara da bu söylenir, biliyorsunuz. Mutfaktan çıkmayacak, erkekle eşit haklar istemeye falan kalkarsa dayağı hak eder gibi… Hıristiyanlara biçilen yer, ikinci sınıf vatandaş olmaktı. Korkunç bir örnek vereyim: 19. yüzyıl feodal toplumunda örneğin Kürt bölgelerinde Kürt ağaları, evlenen Ermenilerin ilk gece hakkına sahiplerdi. Onun ötesinde Ermeniler çifte vergi veriyordu. Bir devlete normal vergi veriyorlardı, bir de “Hafir” (veya hapir; kiafir) denen yöredeki Kürt feodal yöneticilerine vergi veriyorlardı yani vatandaş sayılmıyorlardı. Mahkemelerde ifadeleri kabul edilmiyordu. En iyi sayılan Hanifi hukukuna göre bile iki tane Hıristiyan bulacaksın ki, bir tane Müslüman’ın şahitliğine eşit olsun. Hukuki eşitsizlikler anlatılır gibi değil. Kıyaslarsak eğer Güney Afrika’daki ırkçı rejime benzer. Ermeniler, Hıristiyanlar, Süryaniler ikinci sınıf vatandaş statüsündedirler, o statülerini değiştirmek istemedikleri müddetçe sorun yok. Kürtlerin bugün her bakımdan Türklerle onurlu, eşit ve eş değer bir arada yaşamak istemeleri gibi.’’
Akçam’ın sözlerine aralarında İsmail Beşikçi, Şakir Epözdemir, Têmûrê Xelîl, Sıdkı Zilan, İbrahim Halil Baran, Roşan Lezgin ve Nimetullah Atal’ın bulunduğu 132 isim tepki gösterdi.
”DELİL GÖSTER YA DA ÖZÜR DİLE”
Prof. Dr. Taner Akçam’a özür dileme çağrısında bulunulan açıklamada, şunlar kaydedildi:
”Prof. Dr. Taner Akçam’ın 20 Nisan 2021 tarihinde, Gazete Duvar’da Filiz Gazi ile yaptığı söyleşide birçoğumuzun katıldığı veya katılmadığı görüşler, belirlemeler yer almaktadır. Bu son derece olağandır. Ancak Akçam söyleşinin bir yerinde, ‘19. yüzyıl feodal toplumunda örneğin Kürt bölgelerinde Kürt ağaları, evlenen Ermenilerin ilk gece hakkına sahiplerdi.’ şeklinde genelleyici bir ifade kullanmaktadır.
Bugüne dek gerek Kürt toplumunda gerekse Ermeni toplumunda geçmişteki ilişkilerle ilgili olarak olumlu veya olumsuz, gerçek ya da gerçek dışı çok şey söylenmiştir. Ancak böyle bir şey duyulmuş ve yazılmış değildir. Taner Akçam, belgelerim var, bazı kaynaklarda geçmektedir dese de söylenenler bilimsellikten ve inandırıcılıktan uzak olduğu gibi, her iki halkın tarihsel ve toplumsal değerleriyle de bağdaşmamaktadır.
”PROF. TANER AKÇAM’IN ÜSTTENCİ DİLİNİ VE BAKIŞINI REDDEDİYORUZ”
Kürt ve Ermeni toplumlarının geleneğinde iddia edildiği gibi bir durum söz konusu bile olamaz. Bu konularla ilgili yazılar yazan, kitaplar yayımlayan Taner Akçam’ın, böyle bir şey yazması, genelleme yaparak Kürt ve Ermeni toplumuna yakıştırması şaşırtıcı ve düşündürücüdür. İki halkın da uğradığı bunca haksızlık, mağduriyet varken; devasa sorunlar orta yerde duruyor iken, ‘ilk gece hakkı’ gibi absürt bir iddianın sansasyonel bir tarzla ortaya atılması anlaşılır bir durum değildir. Bu, her iki halka da hakarettir. Ayrıca Prof. Taner Akçam’ın üsttenci dilini ve bakışını reddediyoruz. Bu yaklaşım Türk resmi ideolojisinin sol tezahürüdür.
Prof. Taner Akçam’ın daha da ileri giderek öznel düşüncelerini bilimsel çalışmayla perdelemesi, bilimsel ve etik değerlere ne kadar ucuz yaklaştığının da göstergesidir. Akçam Kürdleri ve Ermenileri aşağılamanın yanı sıra etik ve bilimsel değerleri de çiğnemiştir. Prof. Taner Akçam söz konusu iddiası ile ilgili M.S. Lazarev tarafından yazılan ‘Kürdistan ve Kürt Sorunu’ isimli kitabı kaynak göstermiştir. Lazarev’in çalışmalarını Kürtçe’ye çeviren Kürt yazar Têmûrê Xelîl, Akçam’ın iddiasının uydurma ve asılsız olduğunu, bilimsellikten uzak bir biçimde bilinçli olarak çarpıtıldığını ifade etmiştir.
Bu yanlış ve temelsiz iddiadan dolayı Taner Akçam’ı kınıyor ve kendisini iki halktan da özür dilemeye davet ediyoruz.”
Bildiride imzaları yer alan kişiler şöyle:
- Abdulkadir KÜÇÜKBAYRAK – Avukat
- Abdullah KAHRAMANER –Aktivist
- Abdurrahman DEMİR – Gazeteci
- Abdurrahman YALÇIN – Eğitimci
- Abdurrahim GÖZEGİR – Gazeteci
- Abit GÜRSES – Gazeteci
- Adem AK – Avukat
- Ahmet ACAR – Siyasetçi
- Ahmet GEGEZ – Yazar
- A.Hakim DAŞ – DGD Yönetici
- Ahmet KANİ – Yazar
- Ali BURAN – Yazar
- Ali GÖKKAYA – Mühendis
- Aydın HASAR – İş İnsanı
- Aydın RONAK – Müzisyen
- Ayşe CENGİZ – Diyetisyen
- Azad SAĞNIÇ – Araştırmacı Yazar
- Aliseven AKTAŞ – Aktivist Eğitimci
- A. Ekber UĞUZ – Trafik Teknisyeni
- A. Sidar KİSİN – Sosyal Danışman
- Bakır İNANÇ – İş İnsanı
- Bahoz ŞAVATA – Araştırmacı Yazar
- Baran ZEYDANLIOĞLU – Araştırmacı Yazar
- Battal BATTE – Muhesebeci
- Barij Celâli – Gazeteci
- Behram BİLGİN – Mühendis
- Behzat BATTE – Mühendis
- Bedran ACAR – PAK
- Berzan KILIÇARSLAN – Müzisyen
- Cahide Özkök KALYONCU – Aktivist
- Celâl TEMEL – Araştırmacı Yazar
- Ceng SAĞNIÇ – Siyaset Bilimci (ABD)
- Cevher CENGİZ – Siyasetçi
- Dr. Muhammet GÖZÜTOK – Felsefeci
- Erdoğan AKTAŞ – Aktivist
- Ertan İLDEN – Mühendis
- Eser Karayel – Psikolog
- Fahri KARAKOYUN – Avukat
- Fahriye ADSAY – Çevirmen Yazar
- Fatê ESKER – Eğitimci
- Faysal FIRAT – Aktivist
- Ferhat SAĞNIÇ – Nivîskar
- Fethullah ELÇİ – Avukat
- Ferzende BOZKUŞ- İş İnsanı
- Fırat SÖZERİ – Yazar
- Fuad KUMRUASLAN – Aktivist
- Haluk YILDIZHAN – Esnaf
- Hekim COŞKUN – Aktivist-Mali Müşavir
- Hasan DOĞAN – Ticaret
- Hüseyin ASLAN – Mühendis
- Hüseyin ELÇİ – İlahiyatçı
- Hüseyin TOPAL – Avukat
- Hüseyin TURHALLI – Yazar
- İbrahim ASLAN – Mühendis
- İbrahim GÜÇLÜ – Avukat
- İbrahim GÜRBÜZ – Yazar
- İbrahim Halil BARAN – PAKURD
- İbrahim MASOOD – Siyasetçi
- İbrahim MUTLU – Mali Müşavir
- İbrahim UEREYİL- Akademi (Almanya)
- İhsan TAŞ – Yazar
- İmam TAŞÇIER – Milletvekili
- İrfan AMEDÎ – Teolog
- İsmail BEŞİKÇİ – Sosyolog Yazar
- İzzet BEKTAŞ – Mali Müşavir
- İzzet ÇELEBİ – Aktivist
- Kadir SATİK – Yayıncı
- Kahraman OĞUZ – Sanatçı
- Halil MİRKAN – İş İnsanı
- Kamil SÜMBÜL – Mühendis
- Kasım FIRAT –Şeyh Said Derneği
- Kejê BÊMAL – Gazeteci
- Kerem SERHEDİ – Araştırmacı Yazar
- Kemal SÜPHANDAĞ – Yazar
- Kenan Fani DOĞAN – Siyasetçi
- Köroğlu KARAASLAN – Yayıncı
- Leyla DENLİ – Haber Editörü
- Mahmut Feyzi FIRAT – Aktivist
- Mehmet Ali ERDOĞAN – Avukat
- Mehmet ERMİŞ – PAK PM
- Mesut BAŞTÜRK – Yazar
- Mevlüt ŞENER – Avukat
- Mucahit Özden HUN – Araştırmacı Yazar
- Muhammed SALAR – Yazar
- Muhsin TAŞAR – Avukat
- Murat SATIK – Yayıncı (Le Monde Kürtçe)
- Mustafa BALBAL – Yazar
- Mustafa KONUK – Matbaacı
- Mutlu CAN – Yazar
- Mihemed Seid TEMEL – Yazar
- Mihraç MUSTAFA – Gazeteci
- Necdet GÜNDEM – Yazar
- Nedim BARAN – Yayıncı
- Nezir CİBO – Tarihçi Yazar
- Nihat GÜLTEKİN – Yazar
- Nihat KARADEMİR – Yazar
- Nimetullah ATAL – Bitlis Akademi
- Nizamettin ELÇİ – Şair Yazar
- Nurullah TİMUR – PAK
- Ömer ÖZMEN – Eğitimci
- Ömer BARAN – Eğitimci
- Ramazan BULUT – Aktivist
- Ramazan KAHRAMANER – Futb.Teknik Direktör
- Reşid DELİ – Aktivist
- Roşan LEZGİN – Araştırmacı Yazar
- Rozerin URUCU – Gazeteci (Paris)
- Ruken Hatun TURHALLI – Gazeteci
- Rûken YEŞİLBİNGÖL – Tercüman
- Selahattin GÜVENÇ – Göç-Der
- Seid VEROJ – Araştırmacı Yazar
- Serhat YALÇIN – Öğretmen
- Serbest Ferhan SİNDİ – Yazar
- Serdem KAHRAMAN – Yayıncı
- Sıddık Sami FEROĞLU – Aktivist
- Sıdkı ZİLAN – Avukat
- Suad HAYMATLOS – Yazar
- Suphi ÖZGEN – HEZ-KURD
- Sibel KORKMAZ – Çevirmen
- Şahin AYAZ – Yazar
- Şakir EPÖZDEMİR – Yazar
- Şeyhmus TURŞUK – Doktor
- Şeyhmus AĞIRMAN – Mühendis
- Şükrü KAHRAMAN – Eğitimci
- Têmûrê Xelîl – Çevirmen Yazar
- Veysi AKKUŞ – Eğitimci
- Yaşar KARADOĞAN – Yazar
- Yekta UZUNOĞLU – Doktor (Çek Cum)
- Yusuf Ziya DÖĞER – Sosyolog Yazar
- Yüksel AVŞAR – Aktivist
- Xalid SADİNİ – Yazar
- Zerya DİLSOZ – Teolog
- Qahir BATEYİ – Yayıncı Yazar
Taner Akçam’ın dediği doğru mudur bilmiyorum. Ancak Cumhurriyet döneminde bile Güney Doğuya mevsimsel olarak küçük baş hayvan sürülerini götüren aileler genç kız ve gelinlerini dahi götürmeye korkuyorlarmış. Ne demek istediğim anlaşıldı sanırım. Bunu küçük yaşlarda ninelerden işitmiştim.
Kürt toplumu da masum değil, Ermeni tehcirinde neler yaşandığı tarihi kayıtlarda ve toplumun anılarında kayıtlı. Kısaca bu topraklarda hiçbirimiz sütten çıkmış ak kaşık degil.
Yine Nurettin Topçu ‘nun o ifadesini hatırladım; “… bu toprağın insanı, eşyadan farksız bir varlıktır. Değersizdir, itibarsızdır, hörmet görmez, onun Allah’dan bir emanet olduğu bilinmez. Kuvvetlinin elinde her zaman esirdir. Kuvvet kazanınca da başka insanları esir edicidir.”